Ramiz ƏZIZBƏYLI:«MƏN AZƏRBAYCAN KINOSUNUN MƏCNUNUYAM»

Tanınmış kinorejissor, aktyor, respublikanın əməkdar artisti Ramiz Əzizbəylinin bu yaxınlarda 60 yaşı tamam olur. İndiyədək aktyor kimi çəkildiyi 30-a yaxın filmdə yaddaqalan obrazlar yaradıb. Bu filmlərin sırasında «Şir evdən getdi», «Asif, Vasif, Ağasif», «Atları yəhərləyin», «Gümüşgöl əfsanəsi», «Bəyin oğurlanması», «Cin mikrorayonda», «Şeytan göz qabağında», «Qəm pəncərəsi», «Güzgü», «Kişiləri qoruyun», «Otel otağı»nda yaratdığı obrazlar xüsusilə fərqlənir.10 yaşından aktyor kimi fəaliyyətə başladığı keçmiş Azərbaycan Dövlət Teleradio Verilişləri Şirkətində (indiki QSC) 1200-dən artıq bədii filmin dublyajı onun yorulmaz əməyi ilə ərsəyə gəlib. 150-dən çox filmin sinxron mətninin müəllifi olan Ramiz Əzizbəyli həm də 50-yə yaxın bədii filmin ədəbi mətninin də Azərbaycan dilinə tərcüməsi ilə məşğul olub. Amma Ramiz Əzizbəylinin yaradıcılıq fəaliyyətinin əsas sferasını rejissor işi təşkil edir. Rejissoru olduğu məşhur «Bəxt üzüyü» filmi ilə Azərbaycan professional kinosunda öz dəsti-xəttini yaradan Ramiz Əzizbəyli həmçinin «Pirverdinin xoruzu», «Yalan» psixoloji dramı ilə də tamaşaçı rəğbətini və beynəlxalq festivalların mükafatını qazanıb.Yaratdığı filmlərin sayca azlığına baxmayaraq, kinoya öz möhürünü vurmağı bacaran tanınmış kinorejissorla 60 illik yubileyi ərəfəsində söhbətləşdik. Görkəmli rejissor keçirdiyi 60 illik ömrün müxtəlif dövrlərinə nəzər saldı, həyatı, fəaliyyəti, dünyaya baxışı haqqında fikirlərini oxucularla bölüşdü.

Şir evdən getdi

-Seçdiyiniz sənətə ailəniz necə münasibət bəsləyib?

-10 yaşımda atam Hacıağa Əzizbəyov rəhmətə gedib. Evin kiçiyi idim, ona görə də ailədə çox qayğı ilə yüklənməmişəm. Sənət yolumu özüm müəyyənləşdirmişəm. 10 yaşından başlayaraq yaradıcılıq fəaliyyətinə başlamışam. Mənə o zamanlar kənardan «unikal uşaq deyiblər.Uğur həmişə mənə yol yoldaşı olub,harada uğurlu nəticələr varsa, mən oradayam..

Rejissorluq üçün psixi hazırlıq lazımdır

 

Alina Abdullayeva 1981-ci ildə Ukraynanın Dnepropetrovsk şəhərində doğulub. Orta məktəbi bitirdikdən sonra 1998-ci ildə ailəsi ilə birlikdə Bakıya köçüb və Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin “Ədəbi yaradıcılıq və ekran dramaturgiyası” fakültəsinə daxil olub. 1999-2002-ci illərdə onun hekayələri müxtəlif qəzet və jurnallarda dərc olunub. Alina paralel olaraq fotoqraf kimi çalışıb.

Magistraturaya daxil olandan sonra A.Abdullayeva rejissuraya həvəs göstərib. Hazırda o, ssenarist, prodüser və rejissor kimi fəaliyyət göstərir.

Bu il İtaliyada keçirilən “Salento Finibus Terrae-2008″ beynəlaxlq qısametrajlı filmlər festivalında ölkəmizi Alina Abdullayevanın rejissoru və ssenari müəllifi olduğu “Çalış, nəfəs alma” filmi təmsil edib:

- Dünyanın müxtəlif ölkələrinin kinematoqrafçıları festivalda iştirak edirdi. Mən festivalın “Ən yaxşı qısametrajlı film” nominasiyası üzrə “Ən yaxşı rejissor” mükafatına layiq görüldüm. Bu, “Qran-pri”dən sonra əsas mükafatlardan biri sayılır. Festivalda həmçinin “Ən yaxşı film”, “Ən yaxşı rejissor işi” və “Ən yaxşı aktyor” mükafatları da sahiblərini tapdı. Səhhətimlə əlaqədar olaraq özüm festivalda iştirak etmədim. Ancaq onlar mənə festivalın statuetkasını göndəriblər.

- Bu, filminizin qazandığı ilk beynəlxalq mükafat idi?

- 2004-cü ildə İsveçrənin İnkişaf Agentliyi – SDC tərəfindən maliyyələşdirilən AVANTI regional proqramında iştirak edərək rejissor kimi qısametrajlı layihə üçün qrant uddum. Proqramın əsas şərtlərindən biri o idi ki, vəsaitin yarısını öz ölkəndə tapa biləcəyin halda onlar da müəyyən məbləği ödəyəcəkdilər. Ssenarinin üzərində bir il işlədik.

İlham Namiq Kamal: “Heç vaxt toylarda tamadalıq etmərəm”-

“Aktyor həmişə çalışmalıdır ki, rejissorun öz beynində çəkdiyi tablonu korlamasın”

 Yanvarın 9-da Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin estrada sənəti kafedrasının müdiri, xalq artisti İlham Namiq Kamalın 60 yaşı tamam olur. Xalq artisti yubiley ərəfəsində APA-ya müsahibə verib.

- Sabah 60 yaşınız tamam olur. Yubileyinizi kimlərlə keçirəcəksiniz?

- 60 yaşımın tamam olmasını evdə yaxınlarımla birgə qeyd edəcəyəm. Rəsmi yubiley tədbirinin isə Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi tərəfindən aprel ayında keçirilməsi nəzərdə tutulur. Çalışacağıq ki, tamaşaçılar üçün maraqlı yubiley tədbiri hazırlayaq. Vaqif Yusifli yubileylə əlaqədar “Teatr-məhəbbətim mənim” adlı kitab hazırlayır. Artıq bu kitab nəşriyyatdadır və yubiley tədbiri ərəfəsində işıq üzü görəcək.

- Heç inanmaq olmur ki, Sizin 60 yaşınız olur. Çox gənc görünürsünüz…

- Elə mən də inanmıram. Bəlkə də inanmamağa çalışmaq lazımdır. Məndən nə zaman anadan olduğumu soruşanda cavab verirəm ki,

” Mən Bakıya gələndə heç kimlə görüşüb söhbət edə bilmirəm, istəmirəm “

  Azərbaycanın ziyalı təbəqəsini ölkə xaricində təmsil edənlərdən biri də Ələkbər Həsənzadədir.  

Bu günlərdə Bakıda olarkən onunla görüşdük. Artıq 36 ildir o, Sankt-Peterburqda yaşayır, “Lenfilm” kinostudiyasında səs rejissoru vəzifəsində çalışır, Sankt-Peterburq Kino və Televiziya Universitetinin professoru, akademikdir, özünün emalatxanası var. Rusiyanın milli kinematoqrafiya mükafatı olan “Nika”ya və dövlət mükafatına layiq görülüb. “Nika” mükafatına birinci dəfə 21 il öncə, yəni “Nika”nın ilk təqdimatına namizədliyi isə nədənsə baş tutmayıb.   

 Ə.Həsənzadə:   

- Bəlkə də mənim soyadımın Həsənzadə olması öz işini gördü. Mənə çox pis təsir eləyən isə başqa şey oldu. Rusiyada dövlət mükafatı almış həmyerlilərimizin sayı barmaqla sayılacaq qədərdir. Mən gözləyirdim ki, bu münasibətlə müvafiq dövlət qurumlarının birindən təbrik teleqramı alacağam. Amma yalnız Kinematoqrafçılar İttifaqından teleqram aldım.   

- Bakıya tez-tez gəlirsiniz?  

- Bir film üzərindəki gərgin işi başa çatdırandan sonra mütləq vətənimə gəlib yenidən güc toplamalıyam. Mən qəti qənaətdəyəm ki, pedaqoq fəaliyyətdə olmalıdır. Tələbələrinə olub-keçənlərdən yox, indi cərəyan edən proseslərdən, gördüyü işlərdən danışmalıdır.  

 - Valideynləriniz kim olublar?  

 - Atam Əliheydər Həsənzadə və anam Rüxsarə Ağayeva teatr aktyorları və 1930-cu illərdə Azərbaycanın bir sıra bölgələrində teatr sənətinin təbliği və inkişafı yönündə fəaliyyət göstərən sənət xadimləri olsalar da, mən təyyarəçi olmaq istəyirdim. Mənim təhsil aldığım 1 nömrəli məktəb o vaxtlar el arasında “Bağırov məktəbi” adlanırdı. Bura orta ümumtəhsil ocağı olmaqla yanaşı, həm də Suvorov məktəbi, ya da sonralar bizdə yaradılmış Naxçıvanski adına Hərbi Məktəb kimi, gənc hərbçilər hazırlayırdı. Mən də o dövrün əksər oğlan uşaqları kimi, yamanca təyyarəçi olmaq istəyirdim. Elə indi də o arzunun havası başımdadır.  

İş elə gətirdi ki, məzun olmağımıza 3 il qalmış məktəbimizi bağladılar. Onda məndən iki sinif yuxarıda oxuyan

ADMİU-nun Rejissor sənəti fakültəsi

Rejissor sənəti fakültəsi ADMİU-nun rejissorluq və operatorluq ixtisaslrını birləşdirir. Fakültə əvvəllər Bədii yaradıcılıq fakültəsi
adlanırdı. 2001-ci ildən etibarən Rejissor sənəti fakültəsi
adlanir. Rejissor sənəti fakültəsi dörd kafedradan ibarətdir.

- Teatr rejissorluğu
- Kütləvi tədbirlər və tamaşalar rejissorluğu;
- Televiziya rejissoru
- Kino rejissoru

Fakültə aşağıdakı ixtisalar üzrə kadr hazırlayır:

Bakalavr pilləsində:

- Teatr kollektivinin rejissoru
- Kütləvi tədbirlər və tamaşalar rejissoru
- Dram rejissoru
- Televiziya rejissoru
- Kino rejissoru
- Estrada rejissoru
- Musiqili teatr rejissoru
- Kino operatoru

Magistr pilləsində:

- Kütləvi tədbirlər və tamaşalar rejissoru
- Teatr rejissoru
- Kino rejissoru

Fakültədə müəllimlərin, məzunların və tələbələrin yaradıcılıq işlərinin qorunub saxlandığı tədris kinoarxivi var. Kinoarxiv hər il 50-dən yuxarı yeni bədii, sənədli və tədris filmi qəbul edir.
Rejissor sənəti fakültəsi həmçinin müasir avadanlıqla təchiz edilmiş foto- kinolaboratoriyaya malikdir.
Fakültənin ali inzibati – struktur orqanı fakültə elmi şurasıdır.

“Gənc olduğuma görə bədii film çəkməyə qoymadılar”

Asif Rüstəmov: “İndi kino hələ çəkilməmiş də ondan pul qazanırlar” Azərbaycanda son illər kino sahəsində çox nadir hallarda cüzi uğurların şahidi oluruq. Bu cüzi uğurlar isə sənədli filmlərin payına düşür. Çünki indi yalnız belə ekran işləri xarici ölkələrdə keçirilən festivallarda Azərbaycanı təmsil edirlər. Son illərdən danışarkən xaricdə uğurla təmsil olunan iki filmi- “Keçid” sənədli və “Ev” qısametrajlı bədii filmini misal çəkə bilərik. “Ev” filmi uğur qazanmaqla yanaşı müəyyən müzakirələrə səbəb olan filmlərdən biridi. Azərbaycanda hər il 3-4 film çəkilsə də, qısametrajlı “Ev”in sorağını daha çox eşitdik. “Ev” filminin Qazaxıstan, İtaliya, Fransa, İsveçrə, Banqladeş və başqa festivallarda iştirakını təmin edən Asif Rüstəmovdan gənc rejissorların hazırda hansı problemlər yaşadıqlarını və onlara hansı şəraitin yaradıldığını soruşduq.  Gənc rejissor bildirdi ki, universiteti bitirdiyi vaxtdan əlinə kamera alıb, kino çəkə bilir.  - 2004-cü ildə Mədəniyyət və İncəsənət Universitetini bitirmişəm. Əvvəl “Lider” televiziyasının “Azərbaycan” redaksiyasında işləmişəm. Sonralar İctimai Televiziyada, “Dərviş” və başqa şirkətlərdə işləmişəm. İlk bədii filmim qısametrajlı “Ev” filmidi. Hazırda ssenarist, montajçı kimi də çalışıram.  - Bu günə kimi hansı filmləri çəkmisən? - Bilmirəm bu filmlərin adını çəkmək lazımdı, ya yox.   Kommersiya xarakterli o qədər filmlər çəkirsən ki. Əslində filmoqrafiya kimi

Azərbaycan dili dublyajdan başlamır

Televiziya və Radio Yayım Şurasının 2008-ci il yanvarın 1-dən Azərbaycanın teleməkanında bütün veriliş və filmlərin ana dilində yayımlanması barədə qərarını çoxumuz dəstəklədik. Bu dünya təcrübəsində özünü doğrultmuş qərardı. Dövlət dili bütün televiziyalar üçün məcburidir, çünki televiziya ən kütləvi informasiya vasitəsidir və əhalinin bütün təbəqələrini əhatə edir. Onun yayım və texniki imkanları daha geniş, daha təsiredicidir. Elə bu yerdəcə, mövzudan qırağa çıxmamaqla ümumilli əhəmiyyət daşıdığına görə bu qanunun tək televiziyalara aid edilməsini doğru saymaq olmaz.Əslində bütün reklam növlərində də xarici dildən yararlanmaya qadağa qoymağın, əsasən də elektron reklamda bu məsələyə diqqət ayırmağın zamanı çatdığını xatırlatmağa dəyər. Bildiyimiz kimi elektron reklam daha çox müxtəlif ticarət və ictimai-iaşə obyektlərini fərqləndirməyə, tanıtmağa, çağırışa xidmət edir. Paytaxtın mərkəzindəki əksər obyektlərin adları ana dilimizdə deyil, rus, ingilis, fransız və s dillərdədir. Çoxları bununla barışır, bəziləri hətta özlərinə şərəf bilir, Bakı şəhər icra hakimiyyətinin Reklam departamenti isə olanlara göz yumur.
Azərbaycan dilinə keçid bütünlüklə, hərtərəfli aparılmalıdır. Xarici ad və

NİYƏ TV APARICILARI QÜSURLU DANIŞIR?

Azərbaycan teleaparıcısı, telejurnalisti, müəllif proqramının aparıcısı hansı dildə danışır? Onun danışıq tərzi və tempi tamaşaçını qane edirmi? Yabançı dillərin bizim aparıcılara təsiri nə dərəcədə güclüdür?
Azərbaycanda teleaparıcıların orta yaş həddi, fikrimizcə, 25-35 yaş arasındadır. Xanım aparıcıların sayı nisbətən çoxdur. Haradasa aparıcıların 60 faizi xanımlardır. Bu nisbətin xanımların xeyrinə dəyişməsi sovet quruluşunun dağılmasından sonraya təsadüf edir.
Kişi aparıcılar daha təmkinli, ciddi və konservativ təsir bağışlayırlar, dəyişikliklərə cətin uyğunlaşırlar. Ancaq bu, onların nitqini qüsurlardan da qoruyur.
Xanım aparıcılarda nitq problemi daha ciddi və qabarıqdır. Onlar verilişlərinin rəngarəng olmasını istəyir, ən çox buna fikir verirlər və nitqin səlisliyi məsələsini yaddan çıxarırlar.
Azərbaycanda telekanallara çıxan aparıcıları Azərbaycan dilinə münasibətdə iki qrupa bölmək olar: dili mükəmməl bilənlər və

“MƏN BƏDİİ ƏDƏBİYYATDAN, DÜNYANIN MƏDƏNİ SƏRVƏTİNDƏN UZAQ OLANLARA REJİSSOR DEYƏ BİLMƏRƏM”

 Ramiz Həsənoğlu deyir ki, bunları bilmədən sənətdə söz demək çətindir “Mənə elə gəlir ki, bu gün Azərbaycan rejissorluğunun ən böyük problemi nəsillərin dəyişməsi ilə bağlıdır. Bizim sənətimizə də yeni qüvvələr gəlir və onlar çox vaxt özündən əvvəlki nəsli qəbul etmir. Bu onların haqqıdır və mən buna çox normal baxıram. Amma onların özlərindən əvvəlki nəslə qarşı “filankəs nə iş görüb, o neyləyib ki” iddiasını qəbul edə bilmirəm. Belələrinə “qınından çıxıb qınını bəyənməyənlər” də demirəm, çünki onlar hələ heç qınlarından çıxmayıblar” deyən Azərbaycanın xalq artisti, rejissor Ramiz Həsənoğlu hesab edir ki, iş görmək üçün həyat, təcrübə məktəbi, sənətin əsaslarını bilmək mütləqdir: “Başa düşə bilmirəm ki, onlar rejissorluğu niyə belə asan iş hesab edirlər? Niyə elə hesab edirlər ki, hər toyu çəkən operator gəlib rejissorluq edə bilər? Elə rejissor tanıyıram ki, bir kitab belə oxumayıb. Onlar televiziya filmlərinə, hansısa kliplərə baxıb meymun kimi təkrarçılığa rejissorluq deyirlər. Mən bədii ədəbiyyatdan, dünyanın mədəni sərvətindən xəbərsiz olanlara rejissor deyə bilmərəm axı?! Rejissorluq böyük sənətdir. Bu mənada, ola bilsin, yeni nəsillə mənim aramda müəyyən təzad var. Amma mən ciddi rejissoram, bilirəm ki, sənətin sirlərini öyrənməsən, dünya mədəniyyəti ilə hərtərəfli tanış olmasan, sənətdə söz demək çətindir. Rejissor hər yeni işində çətin sınaq qarşısındadır. Mən 42 ilin rejissoruyam, amma hər yeni işdə yalnız təcrübəyə arxalana bilmirəm”. Ramiz Həsənoğludan rejissorların ixtisaslaşmasının zəruri olduğunu soruşanda rejissor bunun vacibdən də vacib məsələ olduğunu vurğuladı. Bildirdi ki, hər bir insan öz sahəsində mütəxəssis olmalıdır “Rejissorların da aid olduğu görüntülü sənətin teatr, kino, televiziya rejissorluğu var. Televiziya rejissorluğu bir qədər çoxşaxəlidir. Bütün bu istiqamətlərin Azərbaycanda baniləri və davamçıları olub. Azərbaycan televiziyasının yaranması ilə başlayan televiziya rejissorluğunun əsasını Ağaəli Dadaşov, Rauf Kazımovski, Arif Babayev, Kamil Rüstəmbəyov qoyub. Mən özümü üçüncü rejissor nəslinə aid edirəm. Bizdən sonra da gələnlər var, onların arasında uğur əldə edənlər də olub, sənətdə uğur qazana bilməyənlər də”. Sonda Ramiz Həsənoğlu qeyd etdi ki, klip, sənədli film, yaxud böyük ekran əsəri yaratmağından asılı olmayaraq hər bir rejissor savad almalı və bunu peşəkar səviyyəyə çatdırmaq üçün illərlə çalışmalıdır.

Xatun / AYNA QƏZETİ

–  [09.05.2009]

Televiziyada rejissorluq sənəti

 

Elçin Əlibəyli
AMEA-nın Memarlıq və İncəsənət İnstitutunun aspirantı

Televiziya özünün təşəkkül dönəmində konkret konsepsyia və estetik mahiyyətini müəyyən etmədiyindən kinematoqrafın doğuluşunda ona qarşı olan münasibətlə üzləşməli, yalnızca informasiya vasitəsi kimi xəbərvermə işinə yaradığı barədə mülahizələr irəli sürülməyə başlandı. Getdikcə televiziyanın ictimai vəzifələri müəyyən olundunqca, onun yayımında çeşidli proqramlar özünə yer aldıqca, həmçinin incəsənət nümunələrinin yayımına yer verdikcə televiziya estetik prinsiplərini müəyyən etməyə başladı. «Artıq  kütləvi informasiya vasitəsi kimi TV-də və onun texniki bazasında televiziya sənəti fenomeni biçimlənir» (S.Freylix. Teoriə kino: ot Gyzenşteyna do Tarkovskoqo. Moskva, 2002, str.17) və televiziya sintetik sənət növü kimi özünün yaradıcı məziyyətlərini, müxtəlif sənət növləri ilə birgə konseptual əsaslara söykənən fərdi xüsusiyyətlərini ortaya qoydu.
Getdikcə televiziya təkcə bədii filmləri, teatr tamaşalarını yayımlamaqla kifayətlənməyib, özünün texniki bazasında teletamaşalar, bədii və sənədli, elmi-kütləvi filmlər, seriallar, telekonsertlər istehsal etməyə başladı.